أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
216
قانون ( فارسى )
و سبب تب هميشگى بلغم باشد ، بيمار در درون احساس حرارت و در بيرون ( در دست و پا ) احساس سرما مىكند ، نبض بيشتر از حالات ديگر تب تركيبى كوچك و متفاوت است . اگر همان تركيب دو تب وجود دارد اما سبب تب هميشگى خلط صفرايى در درون قرار گرفته ، و سبب تب نوبهء هر روزه بلغم باشد ، لرزش و تكان خوردن بدون اراده نيست ، چندش زياد نيست ، نبض درشتتر و سريعتر مىزند و افسردگى بيمار كمتر احساس مىشود . اما اگر موجب حالت تب تركيبى ، هر دو تب هميشگى باشند ، به هيچ وجه لرزش و تكان پيشدرآمد تب نيست ، و آنچه از اثر مادهء خلط صفرايى است ، قبل از سبك شدن حرارت ناشى از خلط بلغمى سبك مىشود هرچند تب قبل از حالت ديگرى برنمىگردد ، هر دو باهم مىآيند و باهم مىروند . علاج شطر الغب در شطر الغب - كه عبارت از تب نوبهء دوگانه است - مسألهء مهم بيرون راندن مادهء خلط سبب تب است . اين پاكسازى و تخليه از هر راهى كه ممكن است بايد اجرا شود . اسهال دادن ، قى كردن ، ادرار دادن و عرق كردن بيمار ، همه را بايد در تخليهء مادهء خلط سبب بيمارى آزمود . در درجهء دوم بايد به مسألهء خاموش كردن حالت حرارت بدن بيمار پرداخت . داروهاى مسهلى كه در علاج و پاكسازى خلط به كار مىبرى ، بايد بعد از تأكيد بر پختگى ماده به عمل آورى ، مگر اينكه دارو از آن جنس باشد كه خلط را نرم مىكند و بيرون مىآورد و سبب تشويش و پريشانى حال بيمار نمىشود ؛ مثلا اگر تشخيص دادى كه خلط بلغمى سبب تب ، از خلط صفرايى بيشتر است و بر آن چيرگى دارد ، آب لبلاب با گلنگبين و يا امثال آن را تجويز كن ! اگر تشخيص دادى كه خلط صفرايى بر خلط بلغمى چيرگى يافته است ، داروهاى زير را به كار گير : 1 - ترنگبين و شيرخشت . 2 - در آب خيسيدهء تمر هندى ، كه آبش تناول شود . 3 - شربت مسهل ساخته شده از بنفشه . اگر چنان تشخيص دادى كه هر دو مادهء خلط بلغمى و صفرايى ( سبب دو حالت تب تركيبى ) باهم برابرند و يكى بر ديگرى غلبه ندارد ، از اين دو نوع داروهاى علاجى كه در هر دو حالت ذكر شدند داروى تركيبى بساز ! اگر تشخيص دادى كه مادهء خلط سبب تب رسا و پخته شده است ، داروى اسهالى قوى به كار بردن روا است . همواره مسألهء قى دادن بيمار به قصد پاكسازى از خلط ، با همان حالت چيرگى خلط را در نظر داشته باش ! . اگر خلط بلغمى غلبه دارد ، آب ترب همراه اسكنجبين گرم به بيمار بده كه قى كند . و اگر